De ‘alles zaligmakende marktwerking’ vanaf 2015 in de WMO

Slim bedrijfsmodel biedt alternatief voor neoliberale marktwerking dagbesteding

DEN HAAG/HILVERSUM – Vanaf 2015 worden ‘Begeleiding Individueel’ en ‘Dagbesteding’ niet langer betaald uit de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ), maar vanuit een nieuwe Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO). De verantwoordelijkheid voor cliëntenzorg en de uitvoering van deze nieuwe regeling ligt vanaf dat moment bij de gemeenten.

Anticiperend op deze ontwikkelingen is ruim 4 jaar geleden een bedrijfsmodel ontwikkelt welke succesvol, onder de naam Speelbelovend wordt gedreven. Dit bedrijfsmodel gaat uit van een sequentieel en op maat gesneden arbeid- en productieproces, waarin juist extra ruimte wordt gecreëerd voor cliënten en begeleiders. Het bedrijfsmodel kan effectief worden ingezet bij markt gerichte projecten, waarin cliënten een duurzame en veilige werkplek kan worden geboden. De methodiek laat tevens zien ook volledig blinde cliënten in te kunnen passen in dit werkproces.

De cognitieve en lichamelijke capaciteiten van de cliënt spelen daarin een belangrijke rol. Waar nodig wordt gebruik gemaakt van (compacte) computergestuurde machines. Begeleiders behoeven slechts bijscholing op onderdelen van de bedrijfsvoering. De methodiek stelt organisaties (cliënten en begeleiders) in staat om product- en kwaliteit constanten te waarborgen waarmee hoogwaardig product kan worden geproduceerd en verkocht, tegen concurrerende en marktconforme prijzen. Het bewijs daarvoor wordt geleverd door groeiende verkoop en een toegenomen belangstelling van speelgoed- en hobbywinkels om producten te willen verkopen.

Behalve de positieve economische effecten, waarmee de nu geplande besparingen van ruim 35% kunnen worden ondervangen, heeft de methodiek ook positieve effecten op de woonomgeving van de cliënt. Deze gedragsveranderingen komen o.a. tot stand doordat cliënten bevestigd worden in hun gevoel van eigenwaarde nu zij een volwaardige maatschappelijke bijdrage kunnen leveren. De waardering komt tot uitdrukking in websites, via sociale media en publicaties in tijdschriften, maar ook van opdrachtgevers en klanten.

Ondernemen volgens MVO bedrijfsmodel

De Haagse politieke ambities treffen kwetsbare mensen, die veelal zelf onzeker zijn. Zowel gemeenten als de lokale politiek, zijn niet of nauwelijks voorbereid op deze zeer omvangrijke en belangrijke verantwoordelijkheid. Het gebrek aan (ambtelijke)kennis is groot, terwijl ideeën (laat staan projecten) uitgewerkt of beschikbaar zijn. Om deze cliënten op korte termijn te kunnen opvangen zullen gemeenten externe expertise tegen vaak zeer hoge kosten moeten inhuren.

Het gevolg van de kabinetsmaatregelen zal er toe leiden dat (hoogniveau)cliënten, gedwongen door de marktwerking van het neo liberalisme, juist door de gemeentelijke zorginkoop hun (veilige) werkomgeving bij organisaties als Sherpa, Amerpoort, Talant of van Boeijen Groep zullen verliezen. Veel van deze draaideurcliënten, die onder de huidige zorgregels al bijna niet zijn te plaatsen in een reguliere werkomgeving, zullen met de nieuwe WMO steeds verder van die arbeidsmarkt afdrijven. De door het kabinet voorgestelde marktwerking (concurrerende aanbieding van zorg) zal cliënten slechts een toekomst van freubelen en volksdansen opleveren, met alle negatieve gevolgen van dien.

De oplossing ligt dan ook niet in het creëren van reguliere arbeidsplaatsen of verplichte regelingen, zoals de 5% norm voor bedrijven met meer dan 25 medewerkers, maar in veel eenvoudiger en productievere aanpassingen van de bedrijfscultuur binnen de zorginstanties zelf. Van hen kan en mag namelijk worden verwacht dat ze zich beter kunnen aanpassen aan de veranderde omstandigheden en dus marktwerking op micro niveau kunnen integreren. Bovendien verdienen deze investeringen zich sneller terug en dragen ze bij aan meer draagvlak.

Politiek: “Daar is het zwembad, ga maar lekker zwemmen”

De consequenties van de geplande bezuinigingsmaatregelen, (top down benadering van macro geldstromen in de zorg) zal behalve cliënten en zorginstellingen ook vele midden en kleinbedrijven treffen die er bewust voor kiezen samen te willen werken met zorg- en dagbestedinginstellingen. Juist nu een groeiende groep van deze ondernemers een beroep zou willen doen op deze methodiek, zou de landelijke politiek de eigen achterban meer moeten aan spreken op haar bijzondere verantwoordelijkheid in deze. Echter wordt gekozen voor een benadering waarbij men voor een dubbeltje op de eerste rang kan zitten. Als ondernemer ben op zoek naar iemand die mij introduceert bij de badmeester, niet naar iemand die zegt: “Daar is het zwembad, ga maar lekker zwemmen”.

Als bedrijf heb ik de handen meer dan vol om allerlei producten in te kopen in Engeland, Duitsland en Frankrijk (die daar door mensen met een beperking tegen zeer concurrerende prijzen worden gemaakt) om deze hier in Nederland en België te verkopen. Dat lukt, zelfs gegeven de zeer matige economische omstandigheden, nog redelijk. In het kader van sociaal/maatschappelijk verantwoord ondernemen is het echter onbegrijpelijk dat ik als ondernemer in Nederland noch door de politiek, noch door de branche, bij mijn haren worden gegrepen en direct aan het bureau van de persoon wordt gezet en mij helpt de in nood verkerende zorgbranche de hand toe te steken, met een uitstekend alternatief.

Zolang mij dat niet hapklaar overkomt, geïnitieerd door iemand die op een geweldige manier wil scoren, wordt ik gedwongen diensten in het buitenland in te kopen. Het lijkt er dan ook op dat de Nederlandse politiek zo Europees gezind is dat ze het prima vinden wanneer ik Engelsen met een beperking, een zinvolle dagbesteding bezorg en dat we dat niet kunnen creëren in eigen Nederland! Het is niet mijn probleem, het is mijn enorme verwondering (en boosheid), die mij aan de bel doet trekken. Ik wacht tot er iemand open doet.

De methodiek van Speelbelovend verdient het om met meer aandacht door de Haagse politiek te worden overwogen teneinde maatschappelijk ondernemen te combineren met verstandige en gezonde marktwerking in een branche die meer verdiend dan bezuinigen.

Om een voorzet te geven in de goede richting heb ik dit artikel laten redigeren, corrigeren en uitzetten door een wajonggerechtigde met een ruime journalistieke achtergrond. Hij is nauw betrokken bij een toeristische, friese marketingorganisatie en heeft deze werkzaamheden in een comfortabele en veilige werkomgeving kunnen uitvoeren. Noodzakelijke aanpassingen zijn door hem zelf toegepast en gefinancierd; Een goedwerkende laptop en een comfortabele stoel. Hij heeft het met plezier voor u gedaan.